Prenten

Het Dorp Lopik van eene andere zijde, Gravure van H. Spilman naar een voorbeeld van een gewassen tekening van J. de Beijer uit 1745.

We zien hier de Dorpstraat, kijkend naar het noordoosten (richting de Manebrug). Op de voorgrond de is de Lopikerwetering duidelijk herkenbaar. Achter de huizen is de Nederlands Hervormde kerk zichtbaar. Die lijkt wat vreemd ver naar het westen te staan vergeleken met de kerk zoals wij die tegenwoordig kennen. Dat klopt. Rond 1425 werd een kerk gebouwd op de plaats waar in het begin van de dertiende eeuw al een kerk stond. De nieuwe kerk was veel groter, met een toren van bijna 50 meter hoog. De toren en een stuk van de kerk stonden op de huidige begraafplaats.

De torenspits brandde in 1576 af en werd pas in 1637 herbouwd. Na een nieuwe spits in 1780 zakte de toren scheef, waarna deze in 1797 werd ingekort. Door aanhoudende verzakking sloopte men in 1818 de rest van de toren en een deel van de kerk; de kerk werd daarbij 11 meter korter en kreeg een nieuwe westgevel met kleine toren.

Gezicht op de Lopikerweg Oost te Lopikerkapel met rechts de Enge IJssel, 1900-1905

Deze ansichtkaart prijkt op onze homepage. Dit beeld van Lopikerkapel is kenmerkend voor de hele omgeving. Een watergang, hier de Enge IJssel, met knotwilgen, in de verte een hoge brug zodat de trekschuiten goed konden passeren, een langhuisboerderij over het water en verschillende andere gebouwen langs de weg. In de sloot weken de wilgentenen. In de tijd dat de tenen geschild moesten worden, was de hele bevolking van Lopikerkapel, inclusief de kinderen, hiermee bezig. Ook een grote bos ‘witte’ geschilde tenen is zichtbaar. Op de weg staat een hondenkar, zoals gebruikt door handelaren, melkboeren en bakkers (mogelijk – de kar lijkt wel erg groot).

Het pand links is de oude onderwijzerswoning gebouwd in 1860. Het pand rechts ernaast was ooit een herberg waarin ook de schout en schepenen van Zevenhoven vergaderden en rechtspraken. De herberg heette in de zestiende en zeventiende eeuw ‘De Swaen’. In 1686 werd deze in een verkoopakte met ‘De Prins’ aangeduid en tussen 1821 en 1837 veranderde de naam in ‘Het Oude Regthuis’.

In 1736 werd genoemd dat naast het huis een kaatsbaan lag; kaatsen was in die tijd een populaire sport. In 1837 was deze kennelijk verdwenen want toen was er sprake van een kolfbaan, voor de andere historische sport die in deze omgeving werd gespeeld: het kolven. Vanaf het midden van de twintigste eeuw was er in de westelijke kant van het pand een bakkerswinkel gevestigd, die later uitgroeide tot een buurtsupermarkt.

In het gebouw met de trapgevel was van 1887 tot 1986 de openbare school gevestigd. In dit gebouw ‘d’Ouwe School’, is nu het buurthuis van Lopikerkapel gevestigd, met daarin ook een klein museum met archeologische vondsten uit de omgeving.

Een opvallend historisch gegeven is dat deze kleine plaats vroeger viel onder drie verschillende besturen: Lopik, Zevenhoven en Jaarsveld. Het gebied ten zuiden van de Enge IJssel hoorde bij Jaarsveld, terwijl de grens tussen Lopik en Zevenhoven dwars door het huidige dorp liep.